✦ کتاب مهندسی پرامپت

هنر مهندسی پرامپت

۱۲۰ تکنیک و راهبرد برای استاد شدن در ارتباط با هوش مصنوعی

از اصول پایه تا تکنیک‌های پیشرفته، همه چیزی که نیاز دارید تا بتوانید به درستی از چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده کنید.

۱۲۰
تکنیک پرامپت
۸
دسته‌بندی
۶
مدل هوش مصنوعی
۱۲
اصل بنیادین
🧠
هنر مهندسی
پرامپت
۱۲۰ Prompting Technique
and Strategy
Morteza S. Javan
burna.ir
۱۲۰
تکنیک پرامپت
۸
خانواده تکنیکی
۶
مدل هوش مصنوعی
۱۲
اصل مهندسی پرامپت

پرامپت‌نویسی یک هنر است

پرامپت فرآیند نوشتن و ارسال فرمان‌های مختلف به هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی با توجه به پرامپتی که به آن وارد می‌شود، خروجی خود را که شامل متن، تصویر و ویدیو است تحویل می‌دهد.

مهندسی پرامپت یا پرامپت‌نویسی به فرآیند ایجاد، آزمایش و اصلاح دستورات مناسب هوش مصنوعی گفته می‌شود. در این فرآیند، با طراحی دقیق دستورات، می‌توانیم رفتار و خروجی مدل‌ها را تنظیم کنیم.

پرامپت‌نویسی اکنون به یک دانش تبدیل شده است. اگر بتوانید این کار را درست انجام دهید، می‌توانید به درستی از چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده کنید.

🎯 پنج اصل کلیدی

🎯

دقیق باشید

هرچه پرامپت شما دقیق‌تر باشد، خروجی بهتری خواهید داشت.

📝

جزئیات اضافه کنید

جزئیات می‌توانند به مدل کمک کنند تا خروجی دقیق‌تری تولید کند.

🧪

با مدل آزمایش کنید

هر مدل ممکن است به سبک خاصی واکنش نشان دهد. ساختار پرامپت را تغییر دهید.

💡

از بازخورد استفاده کنید

اگر خروجی نامناسب بود، از آن به عنوان فرصتی для یادگیری استفاده کنید.

⚡

تمرین کنید

با تمرین و تجربه، می‌توانید در پرامپت‌نویسی مهارت پیدا کنید.

تفاوت مدل‌های مختلف هوش مصنوعی

نگاهی به مشخصات فنی مدل‌های پیشرفته GPT و Gemini

مدلسالپارامترداده آموزشلایه‌هاتوکن خروجیپنجره حافظهنورونتوضیحات
GPT-12018117M5GB12+768512—46Mمثل دانش‌آموزی که کتاب‌های زیادی خوانده و سعی می‌کند با استفاده از آنها به سوالات پاسخ دهد.
GPT-220191.5B40GB48+160010241024384Mمثل دانش‌آموز بزرگتری که روش جدیدی dla یادگیری پیدا کرده.
GPT-32020175B570GB96+122882048204859Bمثل دانش‌آموز خیلی باهوشی که با خواندن فقط چند مثال,چیزهای جدید یاد می‌گیرد.
GPT-3.52022175B570GB175+1228840961638559Bمدلی باهوش‌تر که می‌تواند به زبان‌های دیگر هم پاسخ دهد.
GPT-420231.8T13T Tokens120/192+204804K~8K128000393Bمدلی که علاوه بر متن,تصاویر را هم متوجه می‌شود و پیوسته dalam یادگیری است.
Gemini20231.5T15T964K~8K1280001Tمثل هنرمند چندمنظوره‌ای که с انواع داده‌ها آثار خلاقانه ایجاد می‌کند.

اصول مهندسی پرامپت

قوانین بنیادین untuk نوشتن پرامپت‌های مؤثر

۱

مخاطب خود را مشخص کنید

در متن پرامپت مخاطب را مشخص کنید تا خروجی متناسب с سطح مخاطb تولید شود.

Write a brief text on climate change using simple English like you're explaining something to a 5-year-old.
۲

مستقیم بگویید چه کاری باید انجام دهد

به جای اینکه بگویید چه کاری نباید انجام دهد,مستقیماً کار مورد نظر را بیان کنید.

Do vs don't — به جای «نویسید که طولانی نباشد» بگویید «کوتاه بنویسید».
۳

مرحله به مرحله فکر کنید

از مدل بخواهید که مراحل حل مسئله را مرحله به مرحله توضیح دهد.

What is the derivative of x^5 + x^9 - x^3 + 1? Let's think step by step.
۴

از Output Primer استفاده کنید

پرامپت خود را با شروع پاسخ مورد انتظار به پایان برسانید.

Write a poem that starts with the line 'Spring has arrived with a burst of color'.
۵

از جداکننده‌ها استفاده کنید

از جداکننده‌های مناسب для تفکیک بخش‌های مختلف پرامپت استفاده کنید.

Translate the following English text to French: || 'Hello, how are you?' ||
۶

قالب‌بندی پاسخ را مشخص کنید

با استفاده dari خط جدید بین توضیحات، مثال، سوال و داده ورودی فاصله بگذارید.

از line break بین بخش‌های مختلف پرامپت استفاده کنید.
۷

مثال ارائه کنید (Few-Shot)

برای اینکه مدل الگوی مورد نظر را بهتر بفهمد، چند مثال بزنید.

Evaluate the usefulness of advice: "If you have work, just start working" → Helpful
۸

از مدل بخواهید سؤال بپرسد

از مدل بخواهید تا زمانی که اطلاعات کافی به دست آورد,از شما سؤال بپرسد.

"From now on, I would like you to ask me questions to..."
۹

به مدل نقش بدهید

با تعیین نقش به مدل، خروجی متناسب с آن نقش دریافت کنید.

You are a weather reporter. Provide a weather update for Tehran.
۱۰

مستقیم و بدون تعارفات عمل کنید

نیازی نیست с مدل مودبانه رفتار کنید. مستقیماً سر اصل مطلب بروید.

به جای «لطفاً اگر زحمتی نیست...» مستقیماً درخواست خود را بیان کنید.
۱۱

تکلیf را واضح بیان کنید

از عبارت‌های «Your task is» и «You MUST» для شفاف‌سازی استفاده کنید.

Your task is to write a short story. The protagonist MUST be a brave knight.
۱۲

وظایf پیچیده را بشکنید

وظایf پیچیده را به توالی پرامپت‌های کوتاه‌تر بشکنید.

برای کدنویسی چندفایل: "Generate a Python script that creates the specified files..."

خانواده‌های تکنیک

هر دسته بر اساس هدف و کاربرد اصلی طبقه‌بندی شده است

✍️

خلاقیت و داستان‌نویسی

۸ تکنیک

مناسب نویسندگان و خالقان محتوا. شامل تکنیک‌های غیرخطی,پیش‌درآمد روایی و داستان‌گویی تعاملی.

🔬

تحلیلی و تفکر انتقادی

۱۲ تکنیک

برای تحلیل عمیق,استدلال منطقی و بررسی علّی. مناسب پژوهشگران و متفکران انتقادی.

🔮

تفکر آینده‌نگرانه

۹ تکنیک

جهان‌سازی,پیش‌بینی میراث و سناریوهای آینده. مناسب استراتژیست‌ها و آینده‌پژوهان.

📚

آموزشی

۴ تکنیک

آموزش شخصی‌سازی‌شده، یادگیری بازگشتی و دستورالعمل تخصصی. مناسب مربیان و دانشجویان.

🧠

فلسفی و اخلاقی

۳ تکنیک

تأمل فلسفی,معمای اخلاقی و پیامدهای فلسفی. مناسب فیلسوفان و اخلاق‌دانان.

❤️

هوش هیجانی

۳ تکنیک

کاوش هیجانی، پویایی بین‌فردی و تصالح دیدگاه‌ها. مناسب طراحان بازی و پلتفرم‌های اجتماعی.

💡

حل مسئله و نوآوری

۵ تکنیک

طوفان فکری,حل خلاقانه و بحث چندمنظوره. مناسب کارآفرینان و نوآوران.

🌍

فرهنگی

۲ تکنیک

بینش بین‌فرهنگی و زبان فراگیر. مناسب فعالان فرهنگی و مترجمان.

۱۲۰ تکنیک مهندسی پرامپت

تمام تکنیک‌ها را جستجو و فیلتر کنید

نمایش ۱۲۰ تکنیک

خودتان امتحان کنید

نمونه پرامپت‌های آماده برای تمرین

ساده‌ترین شکل پرامپت: مستقیماً سؤال خود را بپرسید. این تکنیک برای شروع عالی است.
What is the capital of France?
💡 نکته: حتی پرامپت‌های ساده هم اگر واضح و مختصر باشند، بهترین نتیجه را می‌دهند.
از مدل بخواهید مراحل حل مسئله را مرحله به مرحله توضیح دهد. این روش دقت محاسباتی را به شدت افزایش می‌دهد.
Calculate (25 × 48) + (120 ÷ 6). Let's think step by step.
💡 نکته: عبارت «Let's think step by step» یکی از قوی‌ترین توابع в пرامپت‌نویسی است.
به هوش مصنوعی نقش بدهید. وقتی نقش مشخصی تعیین می‌کنید، مدل с دانش و لحن آن نقش پاسخ می‌دهد.
You are a senior software architect with 20 years of experience. Review this code architecture and provide your expert opinion on scalability, security, and maintainability.
💡 نکته: نقش‌های تخصصی مثل «معلم»، «مشاور کسب‌وکار» یا «نویسنده حرفه‌ای» خروجی را متحول می‌کنند.
با دادن چند مثال,الگوی مورد نظر خود را به مدل آموزش دهید. این روش Few-Shot Learning نام دارد.
Classify the sentiment of these reviews: Review: "This product is amazing!" → Positive Review: "Terrible experience, would not recommend." → Negative Review: "It's okay, nothing special." → ?
💡 نکته: هرچه مثال‌ها بیشتر و متنوع‌تر باشند، الگوی درخواستی بهتر inک می‌شود.
موقعیت فرضی ارائه دهید и از模型 بخواهید پیامدها را پیش‌بینی کند. این روش برای ایده‌پردازی استراتژیک عالی است.
Imagine you are a city planner in the year 2050. Describe how public transportation would have evolved to address climate change, population growth, and technological advances.
💡 نکته: عبارت «Imagine you are...» مدل را وارد حالت خلاقانه می‌کند و خروجی‌های نوآورانه‌تری تولید می‌شود.

از مبتدی تا حرفه‌ای

مسیر گام‌به‌گام برای تسلط بر مهندسی پرامپت

۱

شروع: پرامپت ساده

با نوشتن سؤالات ساده و مستقیم شروع کنید.

  • سؤال‌های factual بپرسید (پایتخت فرانسه کجاست؟)
  • دستورالعمل‌های واضح و مختصر بنویسید
  • نتیجه را بررسی и ارزیابی کنید
۲

سطح مقدماتی: اصول پایه

۱۲ اصل اساسی مهندسی پرامپت را بیاموزید и تمرین کنید.

  • مخاطب خود را مشخص کنید
  • مستقیم بگویید چه کاری باید انجام دهد
  • از جداکننده‌ها استفاده کنید
  • Output Primer را به کار ببرید
۳

سطح متوسط: تکنیک‌های پیشرفته

تکنیک‌هایی مثل Chain of Thought، Few-Shot и Role-Playing را یاد بگیرید.

  • زنجیره afkar (Chain of Thought) را تمرین کنید
  • یادگیری چند-shot (Few-Shot) را یاد بگیرید
  • نقش‌آفرینی (Role-Playing) را experiment کنید
  • پراکنده‌سازی پرامپت (Prompt Cascading) را تجربه کنید
۴

سطح پیشرفته: ترکیب تکنیک‌ها

تکنیک‌ها را ترکیب کنید и пرامпт‌های چندلایه بسازید.

  • چند تکنیک را در یک прампт ترکیب کنید
  • پرامپت‌های تعاملی и بازگشتی بسازید
  • برای سناریوهای پیچیده پرامپt بنویسید
۵

استادی: تسلط بر هنر پرامپت

با دانش ۱۲�0 تکنik، خلاقانه و نوآورانه پرامpt بنویسید.

  • تکنیک‌ها را بر اساس نیاز سفارشی کنید
  • الگوهای اختصاصی خود را خلق کنید
  • به دیگران آموزش دهید

پاسخ سؤالات شما

رایج‌ترین سؤالات درباره مهندسی پرامپت

پرامپت چیست و چرا مهم است؟▼

پرامپت متن یا فرمانی است که کاربر به هوش مصنوعی می‌دهد تا خروجی مورد نظرش را تولید کند. اهمیت пرامپt در این است که کیفیت خروجی هوش مصنوعی مستقیماً به کیفیت پرامپت بستگی دارد. یک пرامпт خوب می‌تواند تفاوت بین یک پاسخ بی‌استفاده и một پاسخ فوق‌العاده باشد.

آیا برای یادگیری پرامپت‌نویسی نیاز به دانش برنامه‌نویسی دارم؟▼

خیر! پرامпt-nivisi یک مهارت زبانی است,نه فنی. هر کسی که بتواند دقیق و واضح بنویسد، می‌تواند پرامپت‌نویسی یاد بگیرد. البته دانستن مفاهیم پایه‌ای برنامه‌نویسی می‌تواند в نوشتن прампт‌های تخصصی для کدنویسی کمک‌کننده باشد، اما для شروع کاملاُ ضروری نیست.

کدام model هوش مصنوعی для مبتدیان بهتر است؟▼

GPT-4 (ChatGPT Plus) بهترین گزینه برای شروع است زیرا قدرتمندترین model متن‌محور موجود است и از اکثر تکنik‌های پیشرفته پشتیبani می‌کند. Gemini نیز گزینه بسیار خوبی است. هر دو model از تکنik‌هایی مثل Chain of Thought، Few-Shot и Role-Playing بە خوبی پشتیبani می‌کنند.

چقدر طول می‌کشد تا в пرامپت‌نویسی مهارت پیدا کنم؟▼

اصول پایه را می‌توانید в چند روز یاد بگیرید. تسلط متوسط حدود ۲-۴ هفته с تمرین روزانه است. برای رسیدن به سطح حرفه‌ای، حدود ۲-۳ ماه تمرین مستمر لازم است. مهم‌ترین عامل «تجربه و بازخورد» است — هرچه بیشتر پرامпт بنویسید и نتایج را ارزیابی کنید,بهتر می‌شوید.

چگونه пرامпт بد را تشخیص دهم؟▼

نشانه‌های пرامпт ضعیf: ۱) مبهم و کلی باشد,۲) مخاطب مشخص نباشد، ۳) خروجی مورد انتظار تعریف نشده باشد,۴) چندمعنایی باشد، ۵) اطلاعات مهم в آن نباشد. اگر خروجی model شما را ناراضی کرد، احتمالاُ прампт شما نیاز به بهبود دارد.

آیا пرامפט‌نویسی только для ChatGPT است؟▼

خیر! تکنik‌های مهندسی пرامпт dla تمام model‌های زبانی بزرگ (LLM) قابل استفاده هستند: Gemini، Claude، Llama، Mistral و غیره. همچنین в ابزارهای تولید تصویر مثل Midjourney и DALL-E نیز کاربرد دارد. هرچند جزئیات ممکن است کمی متفاوت باشد,اصول base یکسان است.

طولانی بودن пرامпт بهتر است یا کوتاه؟▼

طول مناسب بستگی به پیچیدگی task دارد. برای کارهای ساده,пرامпт کوتاه‌تر کافی است. для کارهای پیچیده,пرامпт جامع‌تر с جزئیات بیشتر نتیجه بهتری می‌دهد. نکته کلیدی «شفافیت» است,نه «طول». یک пرامпт کوتاه اما واضح,همیشه بهتر dari пرامпт طولانی و مبهم است.

چگونه باید пرامпт‌های خود را بهبود دهم؟▼

سه مرحله اصلی: ۱) ارزیابی: خروجی فعلی را с انتظارات مقایسه کنید. ۲) تحلیل: بفهمید kجای пرامпт ناقص или مبهم است. ۳) بازنویسی: пرامпт را refine کنید и دوباره امتحان کنید. این چرخه iterative را ادامه دهید تا بە خروجی مطلوب برسید.

واژه‌نامه

تعریف مفاهیم و اصطلاحات پرکاربرد

پرامپت (Prompt)
متن یا فرمانی که کاربر به هوش مصنوعی وارد می‌کند تا خروجی خاصی دریافت کند.
پرامپت‌نویسی (Prompting)
فرآیند طراحی и نوشتن پرامپت‌های مؤثر dla دستیابی به خروجی مورد نظر.
مهندسی پرامپت (Prompt Engineering)
تخصص طراحی,آزمایش и بهینه‌سازی دستورات هوش مصنوعی для عملکرد بهینه.
پنجره زمینه (Context Window)
حداکثر تعداد توکن‌هایی که model می‌تواند از متن قبلی در نظر بگیرد.
توکن (Token)
واحد پایه متن که model پردازش می‌کند. هر توکن می‌تواند یک کلمه или بخشی dari کلمه باشد.
یادگیری صفر-shot (Zero-Shot)
وقتی model بدون هیچ مثالی، یک task جدید را انجام می‌دهد.
یادگیری چند-shot (Few-Shot)
ارائه چند مثال قبل dari task اصلی для راهنمایی model.
زنجیره افکار (Chain of Thought)
تکنیکی که dari model می‌خواهد مراحل تفکر خود را به صورت گام‌به‌گام نمایش دهد.
پارامتر (Parameter)
وزن‌های داخلی model که در طول آموزش تنظیم می‌شوند и capacity یادگیری را تعیین می‌کنند.
Output Primer
شروع پاسخ с بخشی dari متن مورد انتظار для هدایت model به سمت خروجی دلخواه.
نوسازی زمینه (Context Refinement)
بازنویسی atau تکمیل прампт قبلی بر اساس پاسخ model برای هدایت بهتر گفتگو.
LLM (Large Language Model)
model زبانی بزرگ — هوش مصنوعی‌ای که с داده‌های متنی عظیم آموزش دیده است.

پرامپت‌نویسی در صنعت

چگونه هر حوزه‌ای می‌تواند از مهندسی прампт بهره ببرد

🎓

آموزش и آموزش

شخصی‌سازی یادگیری,طراحی دوره‌های آموزشی и ایجاد آزمون‌های تعاملی.

  • برنامه درسی شخصی‌سازی‌شده
  • معلم مجازی هوشمند
  • تولید محتوای آموزشی
💻

برنامه‌نویسی

تولید کد,ديباگ، refactor و مستندسازی خودکار.

  • نوشتن اسکريپت‌های خودکار
  • بازبینی کد (Code Review)
  • تبدیل زبان برنامه‌نویسی
✍️

توليد محتوا

نوشتن مقاله، داستان,سناريو و محتوای شبکه‌های اجتماعی.

  • توليد ide dla محتوا
  • بازنویسي и ویرایش متن
  • ترانه‌سرايی и شعر
🏢

کسب‌وکار

تحلیل داده,استراتژی,مدیریت پروژه и ارتباط с مشتریان.

  • تحليل رقبا и بازار
  • طراحی استراتژی بازاریابی
  • توليد گزارش‌های تحلیلی
⚖️

حقوق و قانون

تحليل قراردادها,پژوهش حقوقی и تحلیل rیسک.

  • خلاصه‌سازی اسناد حقوقی
  • تحليل precedents
  • نگارش لوایح
🏥

سلامت و پزشکی

پژوهش‌های پزشکی,آموزش بیماران и تحلیل داده‌های بالینی.

  • خلاصه‌سازی مقالات علمی
  • آموزش بیماران
  • تحلیل علائم بیماری
🎨

هنr و طراحی

ایده‌پردازی بصری,نقد هنری и همکاری خلاقانه.

  • پرامپت‌نویسی dla Midjourney
  • نقد и تحلیل آثار هنری
  • طراحی مفهوم (Concept Design)
🔬

پژوهش и علوم

مرور ادبیات,طراحی آزمایش и تحلیل نتایج.

  • جمع‌بندی papers علمی
  • فرمول‌بندی فرضیه
  • توضیح مفاهیم پیچیده

آماده‌اید هنر پرامپت‌نویسی را یاد بگیرید؟

با مطالعه ۱۲۰ تکنik این کتاب,توانایی ارتباط с هوش مصنوعی را بە سطح جدیدی ببرید.

شروع یادگیری ←

نویسنده کتاب

م.ج

مرتضی صفر جوان

سرپرست مرکز نوآوری و شتاب‌دهی برنا | Morteza S. Javan

نویسنده کتاب «هنر مهندسی پرامپت» и مدیر مرکز نوآوری بورنا. با سال‌ها تجربه в حوزه هوش مصنوعی и نوآوری,مرتضی صفر جوان تلاش کرده تا دانش пرامپت‌نویسی را بە زبان فارسی и به صورت جامع ارائه دهد.

این کتاب حاصل سال‌ها تحقیق,آزمایش و تجربه نویسنده в کار с model‌های پیشرفته هوش مصنوعی است و ۱۲۰ تکنik کاربردی را в ۸ دسته‌بندی اصلی ارائه می‌دهد.